Przejdź do treści

Harmonogram to nie zło konieczne

My Inżynierowie poruszamy się na budowach pośród harmonogramów, terminów do utrzymania, postępu prac, kamieni milowych, zapisów kontraktowych – często nie mając świadomości, jak ważnym jest planowanie i harmonogramowanie robót budowlanych.

W praktyce często spotykam się na kontraktach z niechęcią do dokumentu, jakim jest harmonogram, niejednokrotnie słysząc, że „harmonogram to zło konieczne”.

Co to jest „zło konieczne”?

W najprostszym ujęciu definicji harmonogram — to graficzne przedstawienie wzajemnych powiązań i czasu trwania poszczególnych zadań, który stanowi podstawowy dokument w procesie planowania, obrazujący strategię i monitorowanie postępu realizacji kontraktu*.

Cóż zatem jest ten proces planowania?

W bardziej skomplikowanym ujęciu planowanie — to proces ustalania celów i dobór odpowiednich działań, inaczej rzecz biorąc to projektowanie przyszłości, oraz skutecznych środków jej organizacji. Umożliwia bowiem przewidywanie warunków działania w ramach określonych granic czasowych, wyznaczanie celów i zadań oraz środków i sposobów ich najkorzystniejszej realizacji dla np. Wykonawcy.

Oczywiście „dobre planowanie” charakteryzuje się największym poziomem „bólu” na bardzo wczesnym stadium kontraktu. Już na etapie ofertowania planowanie ma ogromny wpływ na efekt kontraktu — jakim jest np. wynik finansowy.

Niejednokrotnie Zamawiający modyfikują zapisy Subklauzuli 8.3 Warunków Kontraktowych, gdzie pojęcie harmonogramu robót zostało zdefiniowane jako Program. Zapisy te zawierają szereg wymagań, które Wykonawca powinien spełnić przed przystąpieniem do opracowania Programu.

W odniesieniu do kontraktów realizowanych w systemie zaprojektuj i wybuduj warto podkreślić, iż Subklauzula 8.3 [Harmonogram] lub [Program] Warunków Kontraktowych FIDIC nakłada na Wykonawcę obowiązek przedłożenia Inżynierowi Programu uwzględniającego Program dla etapu projektowania i Program dla etapu realizacji.

Program ten ma na celu przedstawienie przyjętej przez Wykonawcę strategii realizacji kontraktu oraz umożliwienie monitorowania realizacji zamierzeń Wykonawcy w stosunku do przedstawionego Programu — patrz definicja*.

Dokument ten stanowi zatem ważne narzędzie zarządzania kontraktem, podlega zatwierdzeniu przez Zamawiającego, a Wykonawca ponosi za niego odpowiedzialność.

Z praktyki, zatwierdzony Program stanowi podstawę do określenia przedłużenia Czasu na Ukończenie w przypadku wystąpienia opóźnień podczas realizacji kontraktu.

Zatem warto poświęcić odpowiednio dużo czasu w przygotowaniu Programu (czytaj harmonogramu), co w konsekwencji zmniejszy ryzyko wystąpienia w nim niedokładności lub błędów.

Podkreślenia wymaga fakt, że harmonogram jest użyteczny tylko wtedy, gdy na bieżąco dokonywana jest aktualizacja, monitorowany jest rzeczywisty postęp zadań i wszystkie opóźnienia wpływające na terminową realizację kontraktu. Aby osiągnąć wartość wymierną harmonogramu, należy również zwrócić uwagę na spójność i rzetelność przekazywanych informacji do opracowania lub aktualizacji harmonogramu przez Kierownictwo kontraktu.

Pomimo szeregu obowiązków nałożonych na Wykonawcę, harmonogram powinien przede wszystkim stanowić przydatne narzędzie dla Kierownictwa Budowy. Bez względu na charakter, każdy kontrakt powinien posiadać harmonogram, który pozwoli na jego świadome prowadzenie, zapewni możliwość panowania nad terminami do utrzymania, postępem prac oraz ład i porządek organizacyjny przez cały czas jego trwania.

Warto podkreślić, że wykonanie takich opracowań powinno się zlecać osobom z dużą wiedzą i doświadczeniem w harmonogramowaniu i planowaniu, jakim są Planiści.

Podsumowując, harmonogram to nie zło konieczne, to:

  • podstawowy dokument,
  • efekt procesu ustalania celów,
  • efekt „dobrego planowania”,
  • wpływ na efekt kontraktu,
  • zbiór szeregu wymagań,
  • obowiązek Wykonawcy,
  • strategia realizacji kontraktu,
  • ważne narzędzie zarządzania kontraktem,
  • odpowiedzialność Wykonawcy,
  • podstawa do przedłużenia Czasu na Ukończenie Wykonawcy,
  • aktualizacja i monitorowanie rzeczywistego postępu robót,
  • spójność i rzetelność przekazywanych informacji,
  • przydatne narzędzie dla Kierownictwa Budowy,
  • świadome prowadzenie kontraktu,
  • dokument przygotowany przez Planistów z dużą wiedzą i doświadczeniem.

Pamiętajmy, że dobry harmonogram to konkurencyjna, lepsza oferta w rozumieniu dobrze skalkulowanych kosztów, optymalnie wykorzystany czas przeznaczony na realizację kontraktu, dokładniejsza prognoza ryzyk i szans, możliwość zarządzania zdarzeniami w trakcie trwania kontraktu, optymalne wykorzystanie zasobów oraz kosztów.

Korzyści płynące z dobrego planowania są ogromne. Szacuje się, że każda minuta poświęcona na planowanie pozwala zaoszczędzić dziesięć minut pracy.”

 Brian Tracy

O Autorze

Grzegorz Piskorz – Inżynier budownictwa specjalizujący się w doradztwie inżynierskim i kontraktowym. Ekspert w dziedzinie analizy opóźnień w realizacji kontraktów. Doświadczenie zdobywał przy realizacji kontraktów infrastrukturalnych na podstawie PZP i FIDIC. Autor publikacji z zakresu zarządzania w budownictwie. Przewodniczący Koła Młodych Profesjonalistów SIDiR.